مستقلى دربارهء جواز اظهار معجزات بدست غير پيمبران تأليف كند « 1 » . 4 - « انقاذ البشر من الجبر والقدر » : رساله‌يى است كوچك در كلام كه در آن سيد به أسلوب خطابي بليغ مسألهء قضا وقدر را بررسى كرده وآيات بسيارى از قرآن را در مقام استدلال بر رأى خود ذكر كرده است ، وضمنا تاريخ اين عويصه را از روز پيدايش آن بوسيلهء « معبد جهنى » و « أبو الأسود دؤلى » تا روزگار خويش بيان داشته است . اين رساله در سال 1935 م به كوشش شيخ « على خاقانى » در حدود 90 صفحه به قطع كوچك در نجف به چاپ رسيده . نام اين رساله در اجازهء بصروى « 2 » نيامده ولى در معالم العلماء مذكور است « 3 » . سيد در اين رساله به يكى از مؤلفات خود بنام « صفوة النظر » اشاره كرده است « 4 » . 5 - « المحكم والمتشابه » : رسالهء كوچكى است كه در إيران ضمن چند رسالهء ديگر در 128 صفحه به قطع كوچك 4 / 1 به چاپ رسيده . در اين رساله از ناسخ ومنسوخ ، محكم ومتشابه ، عامي كه از آن خاص اراده شده ، تحريف در قراءت ، فرق بين رخصت وعزيمت ، ومطالب ديگر بحث شده است . فهرست‌نويسان اين رساله را به سيد نسبت داده‌اند ، ولى در صفحهء أول رساله نص صريح است بر اينكه اين رساله همه از تفسير « محمد بن إبراهيم بن حفص النعماني » - كه قبل از عصر مرتضى ميزيسته - نقل شده ، بنابراين وجهي براي نسبت رساله به سيد جز اينكه أو ناسخ رساله باشد نيست . اين رساله در ضمن فهرست كتبي كه بصروى روايت كرده نيست ، ولى صاحب بحار و « شيخ شهيد » در حواشي خلاصه اين رساله را در عداد تأليفات سيد ذكر كرده‌اند « 5 » . 6 - « تنزيه الأنبياء » : اين كتاب در 189 صفحه ، هر صفحه 19 سطر در إيران به چاپ سنگى رسيده . مسائل مختلفهء اين كتاب به نقطهء مركزى بحث وخلاف بين اماميه ومعتزله در مسألهء عصمت أنبياء منتهى ميشود : اماميه ميگويند : أنبياء هيچگاه مرتكب گناه نخواهند شد ، چه گناه بزرگ وچه گناه كوچك ، وچه قبل از نيل به مقام نبوت وچه بعد از آن ، ولى معتزله تنها ارتكاب گناهان كبيره ، ويا صغيره‌يى را كه موجب استخفاف شود بر ايشان محال ميدانند و

--> ( 1 ) - أدب المرتضى ص 137 نقل از شافى ج 1 ص 145 . ( 2 ) - اجازهء بصروى اجازه‌نامه‌اى است كه سيد مرتضى در سال 417 هجرى به يكى از شاگردان خود به نام أبو الحسن « محمد بن محمد البصروى » فقيه داده كه در آن اجازه‌نامه مولفات خود را شماره كرده ، واجازهء روايت آنها را داده است . صورت اين اجازه هم‌اكنون در خزانهء كتابخانهء استان قدس موجود است ( به فهرست كتابخانه ، كتب خطى ج 2 ص 39 باب فقه مراجعه شود ) ونيز كتاب رياض العلماء خطى در صفحه 480 - 482 صورت اين اجازه را ثبت كرده است ( أدب المرتضى ص 131 ) . ( 3 ) - ص 101 ط نجف . ( 4 ) - ص 81 ط نجف . ( 5 ) - رياض العلماء خطى ص 485 - 487 ، ( أدب المرتضى ص 139 ) .